Dlaczego Norwegowie finansują modernizację polskiego wymiaru sprawiedliwości?

578,1 mln euro – tyle dostała Polska w drugiej edycji funduszy norweskich (2009-14). Pieniądze są przeznaczane na modernizację w 19 różnych obszarach – od ochrony środowiska po dialog społeczny. Kwota czyni z Polski największego beneficjenta tych środków. To w dużej mierze dzięki pieniądzom od Norwegów możemy np. przeglądać księgi wieczyste z domu przez internet.

Norweski Mechanizm Finansowy, w formie uproszczonej znany jako Fundusze norweskie, to finansowa pomoc Norwegii dla państw, które począwszy od 2004 r. przystępowały do Unii Europejskiej. Norwegia nie należy wprawdzie do Unii, ale wspiera jej nowych, z reguły biedniejszych, członków korzystając w zamian z dostępu do rynku wewnętrznego.

W 1994 r. Norwegia na mocy porozumienia z Europejskim Obszarem Gospodarczym (EOG) stała się częścią jednolitego rynku unijnego, w związku z tym ma wolny dostęp do rynku Unii Europejskiej, a Norwegowie mogą swobodnie poruszać się po krajach Unii.

W zamian Norwegia bierze udział w unijnej polityce spójności. Co oznacza niesienie pomocy najbiedniejszym krajom i regionom UE. Fundusze zatem realizują politykę spójności, a przy okazji stanowią istotny element polityki zagranicznej Norwegii. Część przyznawanych środków jest z góry zarezerwowana na finansowanie działań realizowanych w partnerstwie z instytucjami norweskimi i zacieśnianie współpracy pomiędzy Norwegią i krajami Unii Europejskiej.


W trwającej edycji funduszy, polski wymiar sprawiedliwości otrzymał 14 mln euro na modernizację, zaś więziennictwo i probacja – 13 mln euro.

Obecnie fundusze norweskie służą realizacji nie tylko „twardych” informatycznych projektów ale także działań „miękkich”, skierowanych do obywateli, zgodnie z nową strategią dla wymiaru sprawiedliwości. Wsparcie obejmuje te grupy, które muszą być traktowane ze szczególną troską – dzieci i młodzież, ofiary przestępstw, osoby przychodzące do sądu w charakterze świadków w postępowaniu karnym.

W jednym z projektów utworzonych zostanie 20 nowych tzw. przyjaznych pokoi przesłuchań, zapewniających dzieciom – świadkom i ofiarom przestępstw i również ofiarom przemocy seksualnej – komfortowe warunki składania zeznań.

Rozszerzone zostało wsparcie dla osób pokrzywdzonych przestępstwem. Pomoc psychologa udzielana będzie już nie tylko w stacjonarnych ośrodkach, ale tam gdzie pokrzywdzonych można spotkać najczęściej, np. na posterunkach policji czy w ośrodkach pomocy społecznej.
Ogromnym zainteresowaniem młodzieży szkolnej cieszy się projekt edukacji prawnej. Rozwijany jest we współpracy z wieloma instytucjami, takimi jak sądy, prokuratura, organizacje zrzeszające sędziów, czy korporacje zawodów prawniczych jako przedsięwzięcie pro bono.

Od kwietnia 2014 do czerwca 2015 r. w 300 szkołach gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych 9000 uczniów zapozna się z podstawami prawa, kolejne spotkania planowane są po wakacjach. Warsztaty dla młodzieży, które odbywają są w ramach projektu prowadzone są w nowoczesny sposób, z wykorzystaniem technik audiowizualnych i symulacją rozpraw, która w sumie ponad 15 tysiącom uczniów pozwoli spróbować wcielić się w role sędziego, prokuratora czy świadka i pokaże, że sala sądowa nie jest taka straszna.

Pozwoli też poznać podstawowe zasady prawa i skutki jego łamania a niektórych może uchroni przed popełnieniem błędów, które zmienią ich całe życie. Tworzony w ramach projektu podręcznik powinien być obowiązkową lekturą dla każdego wchodzącego w dorosłe życie.

Z funduszy norweskich realizowane będą również kampanie informacyjne dotyczące praw osób pokrzywdzonych przestępstwem oraz zachęcające do korzystania z mediacji. Podpowiedzą m.in. gdzie może uzyskać pomoc ofiara przestępstwa, z jakich usług może skorzystać, a także jakie korzyści dałoby zastosowanie mediacji w sprawie danego rodzaju.

Nie można wreszcie zapomnieć o działaniach informatycznych. W czasie gdy technika biegnie do przodu, a coraz więcej osób nie rozstaje się z internetem, korzystanie w sądach z technologii informatycznych staje się nie tylko pomocą w codziennej pracy ale wręcz koniecznością. Środki funduszy norweskich mają pomóc wnieść nową jakość do zarządzania archiwami sądowymi. O jego potrzebie mogli się naocznie przekonać eksperci norwescy odwiedzając w 2012 roku Sąd Rejonowy dla Miasta Stołecznego Warszawy. Według wyliczeń pracowników, z teczek z aktami spraw rejestrowych ustawionych w rzędzie można by ułożyć ścieżkę o długości ok. 7 kilometrów.

Programy z drugiej edycji będą realizowane do 2016 r.
Tutaj można znaleźć więcej informacji o programach NMF dla wymiaru sprawiedliwości.

Tekst powstał przy pomocy Zespołu ds. Programu w ramach Norweskiego Mechanizmu Finansowego
Trwa ładowanie komentarzy...